Farba i poszukiwanie postrzałka – co robić po niepewnym strzale?

Strzał na polowaniu nie zawsze kończy się tak, jak spodziewa się myśliwy. Zwierzę może zniknąć z pola widzenia, reakcja może być niejasna, a miejsce strzału może wyglądać na puste. W takiej sytuacji najważniejsze nie jest szybkie działanie, lecz działanie właściwe.

Poszukiwanie postrzelonej zwierzyny to przede wszystkim kwestia dobrostanu zwierząt. To także obszar, w którym pierwsze działania myśliwego mogą mieć duże znaczenie dla możliwości odnalezienia zwierzęcia przez licencjonowanego przewodnika psa tropiącego.

Ten przewodnik koncentruje się na zwierzynie jeleniowatej i duńskim systemie tropicieli (Schweiss-register).

Co oznacza farba?

Farba to myśliwskie określenie krwi zwierzyny kopytnej. Pies tropiący jest wyszkolony, by podążać za tropem postrzelonego zwierzęcia, często nawet wtedy, gdy na ziemi prawie nie widać krwi.

W Danii istnieje oficjalny rejestr tropicieli (Schweiss-register) z licencjonowanymi przewodnikami psów. Są oni specjalnie wyszkoleni i zgodnie z przepisami mogą prowadzić poszukiwania rannej zwierzyny również na cudzym gruncie, bez konieczności uzyskania wcześniejszej zgody właściciela.

System ten jest więc czymś znacznie więcej niż listą dobrych psów myśliwskich. To zorganizowany system kwalifikowanych poszukiwań.

Jeśli zwierzę nie leży – potraktuj sytuację poważnie

Po strzale do zwierzyny jeleniowatej powinieneś zanotować reakcję zwierzęcia oraz dokładnie, gdzie stało. Jeśli zwierzę znika i nie leży widocznie martwe, nie powinieneś od razu wnioskować, że chybiłeś.

Po trafieniu może być bardzo mało widocznych oznak. Dotyczy to zwłaszcza niektórych kątów strzału i większej zwierzyny jeleniowatej.

Kontrolne poszukiwanie może więc być zasadne, nawet gdy miejsce strzału wygląda na czyste.

Pierwsza rzecz do zrobienia po strzale

Zostań chwilę na miejscu. Zobacz, w którą stronę biegnie zwierzę, i wybierz wyraźne punkty odniesienia w krajobrazie.

Zapamiętaj szczególnie dwa punkty:

1. Gdzie stałeś, gdy strzelałeś?

2. Gdzie stało zwierzę w momencie strzału?

Oba te miejsca powinny dać się dokładnie oznaczyć. Ułatwia to odtworzenie kierunku strzału i znalezienie miejsca trafienia.

Unikaj natychmiastowego podążania wprost w kierunku ucieczki zwierzęcia.

Jak długo trzeba czekać?

Nie istnieje jeden czas oczekiwania pasujący do wszystkich strzałów. Sytuacja zależy od przypuszczalnego trafienia.

Przy wyraźnie śmiertelnym trafieniu zwierzę może leżeć kilka metrów lub niedaleko. Przy bardziej wątpliwym trafieniu zbyt wczesne podążanie za zwierzęciem może sprawić, że podniesie się ono z legowiska postrzałkowego i przemieści znacznie dalej.

Jeśli nie masz pewności co do trafienia, lepiej skontaktować się z licencjonowanym przewodnikiem psa tropiącego i uzgodnić, jak postąpić w danej sytuacji, niż samodzielnie eksperymentować z czasem oczekiwania.

Idź najpierw do miejsca strzału

Gdy można już bezpiecznie opuścić stanowisko, powinieneś udać się do miejsca, gdzie stało zwierzę – nie podążać bezpośrednio za nim.

Miejsce strzału może zawierać ważne informacje:

• sierść
• krew
• fragmenty kości
• tkankę
• zawartość żołądka
• sierść o określonych kolorach lub długościach
• ślady pierwszych skoków ucieczki zwierzęcia

Oznacz miejsce, nawet jeśli niczego nie znajdziesz. Mała gałązka, znacznik lub pozycja GPS mogą być cenne dla przewodnika psa.

Nie zadeptuj miejsca strzału

Jeśli kilku myśliwych zbierze się wokół miejsca strzału i chodzi w kółko, obraz tropu staje się bardziej skomplikowany.

Ogranicz więc liczbę osób na miejscu. Gdy znajdziesz i oznaczysz najważniejsze rzeczy, obszar powinien mieć spokój.

Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy ma przybyć pies tropiący. Pies może pracować na zakłóconym tropie, ale nie ma powodu, by niepotrzebnie utrudniać zadanie.

Oznaki trafienia mówią coś – ale nie wszystko

Reakcja zwierzęcia na strzał może dać wskazówkę co do trafienia. Zwierzę może podskoczyć, zgiąć grzbiet, kopnąć do tyłu lub uciec pozornie niewzruszone.

Ale oznaki trafienia nie są wystarczająco pewne, by samodzielnie rozstrzygnąć, czy zwierzę zostało trafione i gdzie.

Dwa zwierzęta z niemal takim samym trafieniem mogą zareagować różnie. Dlatego oznaki trafienia trzeba łączyć ze znaleziskami na miejscu strzału i późniejszym poszukiwaniem.

Co mówi wygląd krwi?

Krew może dać informacje, ale koloru i ilości nie należy nadinterpretować.

Jasna i spieniona krew może pasować do trafienia w okolicy płuc. Ciemniejsza krew może pochodzić z innych obszarów. Zielonkawy lub brązowawy materiał może wskazywać na naruszenie przewodu pokarmowego.

Ale trop zmienia się w czasie, a zwierzę może być poważnie ranne, nie pozostawiając wiele widocznej krwi.

Jeśli masz wątpliwości, sama wątpliwość jest dobrym powodem, by pozwolić specjaliście ocenić sytuację.

Kiedy zadzwonić po psa tropiącego?

Powinieneś skontaktować się z licencjonowanym przewodnikiem psa tropiącego, jeśli są oznaki postrzału, jeśli trafienie jest niejasne, lub jeśli zwierzę nie zostanie szybko i pewnie znalezione po przypuszczalnie śmiertelnym trafieniu.

To samo dotyczy pozornego chybienia, jeśli nie możesz z pewnością wykluczyć trafienia.

Dokładny obowiązek prawny zależy od sytuacji i obowiązujących przepisów, ale z punktu widzenia etyki łowieckiej zasada jest prosta: możliwie postrzelone zwierzę musi zostać poddane kwalifikowanemu poszukiwaniu.

Dlaczego nie należy po prostu użyć własnego psa?

Zwykły pies myśliwski może być dobry do wielu zadań, ale trudny postrzał to coś innego niż tor treningowy.

Licencjonowany przewodnik psa tropiącego ma zarówno specjalnie wyszkolonego psa, doświadczenie z miejscami strzału, jak i uprawnienia do kontynuowania poszukiwań poza granicami działki.

Niedoświadczony pies może ponadto spłoszyć ranne zwierzę dalej lub jeszcze bardziej zakłócić trop.

Twój własny pies może odegrać rolę w prostych sytuacjach, ale w razie wątpliwości poszukiwanie powinno zostać powierzone rejestrowi.

Dlaczego szkodliwe jest samodzielne podążanie zbyt daleko?

Ranne zwierzę jeleniowate często będzie szukać spokoju i kładzie się na legowisku postrzałkowym. Jeśli myśliwy podąży za nim krótko po strzale, zwierzę może zostać spłoszone.

Gdy już się podniesie, może przemieścić się znacznie dalej i zużyć siły, które w innym przypadku sprawiłyby, że zostałoby na miejscu.

To wydłuża zarówno cierpienie zwierzęcia, jak i utrudnia pracę psa.

Dlatego powściągliwość jest często najważniejszym działaniem po niepewnym strzale.

Oznacz kierunek ucieczki

Jeśli widzisz, dokąd zniknęło zwierzę, wybierz wyraźny punkt: konkretne drzewo, dziurę w ogrodzeniu, kamień lub ślad.

Od miejsca strzału ta linia może pomóc przewodnikowi psa zrozumieć przebieg zdarzenia.

Zaskakująco łatwo pomylić kierunek, gdy schodzi się z wieży i widzi krajobraz z innej wysokości.

Szybkie zdjęcie ze stanowiska telefonem może więc być przydatne, jeśli da się je zrobić bez opóźniania lub zakłócania działania.

Poinformuj przewodnika psa uczciwie

Gdy dzwonisz, opowiedz dokładnie, co się wydarzyło.

Opisz:

• gatunek i przybliżone zwierzę
• godzinę strzału
• odległość
• kąt strzału
• reakcję zwierzęcia
• co znalazłeś na miejscu strzału
• jak daleko ewentualnie sam podążałeś za tropem
• czy pies lub ludzie byli już na tropie

Nie pomaga „upiększanie” strzału. Przewodnik psa potrzebuje tych informacji, by zaplanować pracę.

Poszukiwanie ponad granicami działek

Licencjonowany przewodnik psa tropiącego ma szczególne uprawnienia w związku z poszukiwaniem rannej zwierzyny. Oznacza to, że poszukiwanie niekoniecznie kończy się na granicy działki.

Jako zwykły myśliwy nie powinieneś natomiast zakładać, że prawo do polowania daje Ci prawo do swobodnego kontynuowania na cudzym gruncie.

To właśnie ważny powód, by w razie wątpliwości korzystać z oficjalnego systemu.

Strzał dobijający i bezpieczeństwo

Ranne zwierzę może zostać znalezione żywe. Przewodnik psa musi więc móc szybko i odpowiedzialnie zakończyć poszukiwanie.

Jako zlecający musisz przestrzegać instrukcji przewodnika psa. Nie idź przed psem i nie oddawaj strzału bez jasnej i bezpiecznej sytuacji.

Poszukiwania mogą odbywać się w gęstej roślinności, ciemności i na obcym terenie. Bezpieczeństwo musi być więc co najmniej tak samo konsekwentne jak podczas samego polowania.

Jeśli w ogóle nie ma żadnych oznak

Puste miejsce strzału nie jest dowodem chybienia.

Sierść może zostać zdmuchnięta. Krew może pojawić się dopiero później. Pocisk może przejść przez zwierzę, nie pozostawiając wyraźnego materiału dokładnie tam, gdzie stało.

Jeśli reakcja zwierzęcia lub sytuacja budzą wątpliwości, kontrolne poszukiwanie może być właściwym rozwiązaniem.

Pies tropiący pracuje z zapachem, nie tylko z widoczną krwią.

Poszukiwanie u jelenia szlachetnego

U większej zwierzyny jeleniowatej miejsce strzału może być szczególnie trudne do odczytania. Duże zwierzę może przebiec daleko mimo poważnego trafienia, a pocisk nie zawsze daje przestrzał.

Oznacza to, że przy miejscu strzału może być bardzo mało krwi.

Dlatego próg wezwania kwalifikowanego poszukiwania powinien być niski, jeśli jeleń nie leży widocznie martwy.

Poszukiwanie u sarny

Sarna jest mniejsza, a dobrze umiejscowione trafienie często daje krótki przebieg ucieczki. Ale i tutaj zwierzę może zniknąć w gęstej roślinności kilka metrów od miejsca strzału.

Kusi, by po prostu pójść za nim, ponieważ odległość wydaje się mała. Jeśli jednak trafienie jest niepewne, lepiej zatrzymać się wcześnie niż spłoszyć ranne zwierzę dalej.

Ile kosztuje poszukiwanie z psem tropiącym?

Duńscy licencjonowani przewodnicy psów tropiących wykonują tę pracę w ramach systemu ochotniczego. Zlecający zazwyczaj może zostać obciążony zwrotem kosztów dojazdu według obowiązujących stawek, natomiast za samo poszukiwanie nie płaci się zwykłej komercyjnej stawki godzinowej.

Aktualne informacje praktyczne znajdują się na oficjalnej stronie internetowej rejestru Schweiss.

Czy można dzwonić w nocy?

Pora poszukiwania zależy od konkretnej sytuacji. Niektóre tropy należy podjąć szybko, podczas gdy inne z korzyścią mogą poczekać, jeśli da to zwierzęciu spokój i lepsze warunki pracy.

Zadzwoń więc do przewodnika psa i uzgodnij termin, zamiast samodzielnie wybierać standardowy czas oczekiwania.

Najważniejsze przed polowaniem

Zapisz dane kontaktowe do rejestru Schweiss, zanim będziesz ich potrzebować. Znacznie łatwiej jest mieć informację gotową, niż szukać jej z podwyższonym pulsem w ciemności.

Na polowaniu zbiorowym prowadzący polowanie powinien ponadto mieć jasną procedurę postępowania w przypadku postrzałów i koordynować, kto kontaktuje się z przewodnikiem psa.

Najczęściej zadawane pytania o farbie i poszukiwaniu

Czy zawsze trzeba znaleźć krew, by zadzwonić po psa tropiącego?

Nie. Zwierzę może być trafione bez widocznej krwi na miejscu strzału. Sama wątpliwość co do trafienia może uzasadniać kontrolne poszukiwanie.

Czy można samodzielnie iść za zwierzęciem?

Przy wyraźnie śmiertelnym trafieniu krótki trop może w niektórych sytuacjach być prosty. Przy niepewnym trafieniu należy zatrzymać się wcześnie i skontaktować z licencjonowanym przewodnikiem psa.

Dlaczego trzeba oznaczyć miejsce strzału?

Daje to psu pewny punkt wyjścia i pomaga przewodnikowi psa zrozumieć kierunek strzału i przebieg ucieczki.

Czy przewodnik psa tropiącego może wejść na grunt sąsiada?

Licencjonowani przewodnicy psów mają szczególne uprawnienia do poszukiwania rannej zwierzyny na cudzym gruncie zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Co jeśli myślę, że chybiłem?

Jeśli nie możesz z pewnością wykluczyć trafienia, kontrolne poszukiwanie jest lepsze niż założenie, że strzał był czystym chybieniem.

Najlepsze poszukiwanie zaczyna się od tego, że myśliwy w porę się zatrzymuje

Po niepewnym strzale odruchem jest często natychmiastowe działanie. Ale najlepszą pomocą dla zwierzyny może być oznaczenie, obserwacja i pozostawienie tropu w spokoju.

Nienaruszone miejsce strzału i zwierzę, które nie zostało spłoszone, dają licencjonowanemu przewodnikowi psa tropiącego najlepsze warunki pracy.

To jedno z najwyraźniejszych miejsc, w których dobre rzemiosło łowieckie objawia się po strzale – nie przed nim.

Zdjęcie główne: Antham1616, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons (źródło)