Podchodzenie to polowanie w ruchu. Zamiast czekać, aż zwierzyna sama do Ciebie przyjdzie, poruszasz się powoli przez teren i starasz się dostrzec zwierzę, zanim ono zauważy Ciebie. Brzmi to prosto, ale w praktyce dobre podchodzenie wymaga więcej planowania, cierpliwości i znajomości terenu niż większość innych form polowania.
Przy sarnie podchodzenie jest szczególnie ekscytujące, ponieważ gatunek jest mały, czujny i często przebywa na granicy między lasem, zaroślami a otwartym terenem. Tutaj nawet kilka metrów lub jeden niewłaściwy kierunek wiatru mogą stanowić różnicę między dobrą obserwacją a pustym łowiskiem.
Ten przewodnik dotyczy samego rzemiosła łowieckiego: wiatru, wyboru trasy, ruchu, obserwacji, możliwości strzału, bezpieczeństwa i błędów, które zazwyczaj psują skądinąd dobre podchodzenie.
Czym jest podchodzenie?
Podchodzenie to aktywna forma polowania, w której myśliwy porusza się cicho przez teren, aby zbliżyć się na odpowiednią odległość do zwierzyny. W przeciwieństwie do zasiadki nie jesteś związany z jednym stanowiskiem.
Nie oznacza to jednak, że musisz dużo chodzić. Wręcz przeciwnie, skuteczne podchodzenie często charakteryzuje się długimi przerwami i bardzo krótkimi ruchami. Przesuwasz się kilka metrów, zatrzymujesz się, nasłuchujesz, przeszukujesz teren wzrokiem i oceniasz kolejny krok.
Dobre podchodzenie jest więc bardziej obserwacją niż marszem.
Dlaczego sarna nadaje się do podchodzenia?
Sarna często żyje w mozaikowych krajobrazach, gdzie są zarówno kryjówki, jak i otwarte fragmenty. Zwierzęta mogą stać na skraju lasu, na łące, w młodniku lub na skraju pola. Daje to możliwość aktywnego wykorzystania terenu i podejścia bliżej bez bycia widocznym przez cały czas.
Jednocześnie sarna ma stałe przesmyki i miejsca przebywania, które myśliwy może poznać. Jeśli wiesz, skąd zwykle wychodzi kozioł, gdzie przebywa koza lub którego skraju lasu trzymają się zwierzęta, możesz zaplanować podchodzenie na podstawie prawdopodobieństwa, a nie przypadku.
Wiatr jest ważniejszy niż kamuflaż
Węch sarny jest znakomity. Myśliwy może być niemal niewidoczny, a mimo to zostać natychmiast zdemaskowany, jeśli jego zapach dryfuje w stronę zwierzęcia.
Dlatego wiatr powinien być pierwszą rzeczą, jaką oceniasz, zanim zaczniesz. Idealnie poruszasz się z wiatrem w twarz lub wiejącym pod skosem w Twoją stronę, tak aby Twój zapach był odprowadzany z dala od obszaru, w którym spodziewasz się zwierzyny.
Wiatr wiejący prosto w stronę zwierzyny to niemal zawsze zły pomysł.
Wiatr trzeba ponadto kontrolować na bieżąco. Może zmieniać się przy skrajach lasu, wzniesieniach, wąwozach i otwartych polach. Nagrzewanie terenu przez słońce może tworzyć ruchy termiczne, które sprawiają, że powietrze lokalnie unosi się lub opada.
Jak testować wiatr
Nie potrzebujesz zaawansowanego sprzętu. Lekki wskaźnik wiatru, suche nasiona traw, pył lub bardzo drobny pudr mogą pokazać nawet słabe prądy powietrza.
Najważniejsze jest częste kontrolowanie wiatru – nie tylko przy samochodzie. Łowisko z urozmaiconym terenem może mieć zupełnie inne ruchy powietrza 200 metrów dalej.
Jeśli wiatr zmieni się niekorzystnie, zazwyczaj lepiej jest zmienić trasę niż liczyć na to, że zwierzę Cię nie zauważy.
Zaplanuj trasę w domu
Podchodzenie wychodzi lepiej, jeśli wiesz już, dokąd chcesz iść, zanim staniesz w terenie.
Użyj mapy, zdjęć lotniczych i własnych obserwacji, aby znaleźć:
- skraje lasu i żywopłoty
- małe zagłębienia i grzbiety wzniesień
- remizy i zarośla
- znane przesmyki
- miejsca z naturalną osłoną w tle
- bezpieczne obszary, gdzie ewentualny strzał można oddać z odpowiednim kulochwytem
Trasa powinna dać Ci możliwość dotarcia do kilku punktów obserwacyjnych bez przecinania obszarów, na których spodziewane są zwierzęta.
Wykorzystaj teren jako osłonę
Wzniesienie, żywopłot lub skraj lasu są warte więcej niż najlepszy kamuflaż, jeśli przerywają Twoją sylwetkę.
Unikaj, jak to możliwe, chodzenia po szczycie grzbietu, gdzie sylwetka rysuje się na tle nieba. Idź raczej trochę niżej wzdłuż zbocza, gdzie roślinność lub teren znajdują się za Tobą.
To samo dotyczy otwartego terenu. Żywopłot, rów lub pas wysokiej roślinności mogą umożliwić poruszanie się niemal niewidocznie.
Idź wolniej, niż myślisz, że trzeba
Wiele podejść kończy się niepowodzeniem, ponieważ myśliwy idzie w zwykłym tempie marszowym.
Sarna skutecznie wykrywa ruch. Szybkie ruchy przyciągają wzrok, nawet gdy kolory dobrze pasują do otoczenia.
Dobrą zasadą jest poruszanie się kilkoma krokami naraz, a następnie zatrzymywanie się. Gdy się zatrzymasz, poczekaj wystarczająco długo, aż otoczenie znów się uspokoi.
Często dostrzegasz zwierzę dopiero wtedy, gdy stałeś nieruchomo przez pół minuty, a oko zaczyna rejestrować drobne kształty i ruchy.
Szukaj fragmentów zwierzęcia
Rzadko widzisz całą sarnę stojącą swobodnie na widoku w terenie. Często najpierw widzisz ucho, linię grzbietu, nogę lub jasne lusterko między gałęziami.
Trenuj więc wzrok, by szukać kształtów, a nie całych zwierząt. Może to być:
- pozioma linia grzbietu w skądinąd pionowym obrazie lasu
- ciemne ucho na tle jasnej roślinności
- białe lusterko
- parostki ponad trawą
- drobny ruch, który się powtarza
Lornetka ręczna jest cenna, ponieważ pozwala zbadać podejrzane kształty bez konieczności podchodzenia bliżej.
Używaj lornetki systematycznie
Gdy dotrzesz do punktu obserwacyjnego, nie powinieneś tylko szybko spojrzeć na obszar i iść dalej.
Podziel krajobraz w myślach na pola. Najpierw przeskanuj oczywiste miejsca – skraje lasu, remizy i przesmyki – a potem resztę. Przyjrzyj się też bliżej, niż robisz to intuicyjnie. Wiele zwierząt zostaje przeoczonych, ponieważ myśliwy szuka tylko daleko.
Dobrym nawykiem jest użycie lornetki, zanim się poruszysz. Jeśli zwierzę stoi już 70 metrów dalej, jeden niepotrzebny krok może być tym, co Cię zdradzi.
Słuchaj tak samo uważnie, jak patrzysz
Polowanie w lesie to nie tylko kwestia wzroku. Pojedyncze trzaśnięcie, szelest liści lub słaby ruch mogą zdradzić zwierzynę, której jeszcze nie widzisz.
Gdy się zatrzymujesz, stój całkowicie nieruchomo i nasłuchuj. Sarna może poruszać się bezszelestnie po miękkim dnie lasu, ale w suchych liściach czy gałęziach często słychać ją, zanim zobaczysz.
Dźwięk może też zdradzić inne zwierzęta, ludzi lub psy, a tym samym zmienić Twój plan.
Wczesny poranek czy późny wieczór?
Sarna jest często najbardziej widoczna o świcie i o zmierzchu, ale najlepsza pora zależy od łowiska.
Na niezakłóconym terenie rolniczym zwierzęta mogą być widoczne długo po wschodzie słońca. Na intensywnie polowanym łowisku mogą wycofywać się do osłony znacznie wcześniej.
Wiosna i lato dają długie jasne okresy, natomiast jesień i zima skupiają większość aktywności w krótszych oknach czasowych.
Najważniejsze jest poznanie właśnie Twojego łowiska. Obserwacje z poprzednich tygodni są warte więcej niż ogólna zasada dotycząca godziny.
Podchodzenie w lesie
W lesie widoczność jest krótsza, a dźwięk zyskuje na znaczeniu. Tutaj chodzi o wykorzystanie dróg leśnych, ścieżek i otwartych przesmyków bez nadmiernego eksponowania się.
Idź wzdłuż skraju drogi, a nie jej środkiem, jeśli daje to lepszą osłonę. Zatrzymaj się przed zakrętami i otwartymi miejscami, aby przeszukać obszar, zanim się w nim pojawisz.
Zachowaj szczególną ostrożność przy suchych gałęziach, liściach i luźnym sprzęcie, który może uderzać o siebie.
Podchodzenie na otwartym terenie
Na polach i łąkach ruch jest bardziej widoczny. W zamian teren i roślinność często dają duże odległości obserwacji.
Tutaj korzystne może być zidentyfikowanie zwierzęcia z dużej odległości, a następnie zaplanowanie pośredniego podejścia z wykorzystaniem wzniesień, żywopłotów i rowów.
Nie musisz iść najkrótszą drogą. Objazd o 500 metrów w osłonie może być znacznie lepszy niż 150 metrów wprost przez otwarte pole.
Co robić, gdy znajdziesz zwierzę?
Gdy dostrzeżesz sarnę, pierwszym zadaniem nie jest podejście bliżej. Pierwszym zadaniem jest ocena sytuacji.
Czy to właściwy gatunek i kategoria? Czy zwierzę jest łowne? Czy odległość jest znana? Czy jest bezpieczny kulochwyt? Czy kąt jest odpowiedzialny? Czy możesz zająć stabilną pozycję strzelecką, nie zostając zauważonym?
Jeśli odpowiedź na jedno z kluczowych pytań brzmi nie, powinieneś poczekać lub dopracować sytuację.
Zajmij stabilną pozycję strzelecką
Podchodzenie często kończy się strzałem z mniej komfortowej pozycji niż strzał z wieży czy z ławeczki.
Dlatego warto wcześniej wyćwiczyć pozycje strzeleckie: siedzącą, klęczącą i stojącą z podparciem. Podpórka strzelecka może być przydatna, ale drzewo, gałąź czy krawędź stałego obiektu również mogą dać stabilność.
Kluczowe jest, aby oparcie nie powodowało niepewnej obsługi broni i abyś oddawał strzał tylko wtedy, gdy potrafisz spokojnie utrzymać cel na wybranym obszarze trafienia.
Znaj odległość
Otwarty teren może mylić. Zwierzę na polu może wyglądać na bliższe, niż jest w rzeczywistości, a ocena odległości staje się trudniejsza w jednolitych krajobrazach.
Jeśli używasz dalmierza, pomiar powinien być wykonany dyskretnie i bez zbędnego ruchu. Alternatywnie możesz z wyprzedzeniem znać odległości do wyraźnych punktów odniesienia na łowisku.
Odległość jest ważna zarówno dla pewności trafienia, jak i dla oceny, czy strzał w ogóle powinien zostać oddany.
Bezpieczeństwo i kulochwyt podczas podchodzenia
Podchodzenie wymaga szczególnej uwagi na bezpieczeństwo, ponieważ cały czas zmieniasz pozycję.
Strzał, który był bezpieczny z wieży myśliwskiej, niekoniecznie jest bezpieczny 200 metrów dalej w terenie. Tło może się zmienić, a ukryte drogi, domy, ścieżki czy ludzie mogą znajdować się poza Twoim polem widzenia.
Bezpieczny kulochwyt musi być wyraźny. Ziemia, skarpa lub inne odpowiednie tło mają kluczowe znaczenie przy polowaniu z bronią kulową. Odległy horyzont czy skraj lasu sam w sobie nie jest kulochwytem.
Podchodzenie i inni ludzie na łowisku
Na większych łowiskach kilka osób może polować jednocześnie. Dlatego wszyscy powinni wiedzieć, kto porusza się gdzie.
Ustalcie strefy, trasy i godziny. Unikaj podchodzenia w obszar, gdzie ktoś inny siedzi na zasiadce, chyba że zostało to uzgodnione.
Na terenach z publicznym dostępem musisz ponadto liczyć się ze spotkaniem pieszych, rowerzystów i osób wyprowadzających psy. Plan polowania zawsze musi dać się dostosować, jeśli w okolicy są inni ludzie.
Ubranie i sprzęt do podchodzenia
Nie potrzebujesz najbardziej zaawansowanego sprzętu, ale wszystko powinno być ciche i funkcjonalne.
Ubranie musi pasować do pogody i najlepiej nie szeleścić. Obuwie musi zapewniać pewny grunt pod nogami, nie będąc niepotrzebnie ciężkie. Lornetka powinna być w zasięgu ręki, nie kołysząc się swobodnie w stronę karabinu. Luźne przedmioty w kieszeniach powinny być zabezpieczone.
Najważniejszym elementem wyposażenia pozostaje jednak znajomość wiatru, czas i dyscyplina.
Typowe błędy podczas podchodzenia
Najczęstszym błędem jest zbyt duża prędkość. Następnie zły wiatr, zbyt mało obserwacji i niepotrzebny ruch po znalezieniu zwierzęcia.
Innym klasykiem jest skupienie się tak bardzo na jednym znanym kozle, że mija się inną zwierzynę i zdradza samego siebie. Podchodzenie wymaga ciągłego odczytywania całego terenu.
Wreszcie należy unikać „ratowania” złej sytuacji. Jeśli wiatr się zmienił lub zwierzę stało się niespokojne, często lepiej jest spokojnie się wycofać i spróbować ponownie później.
Kiedy przerwać podchodzenie?
Podchodzenie należy przerwać, jeśli zmienia się sytuacja bezpieczeństwa, jeśli wiatr czyni podejście nierealistycznym lub jeśli grozi Ci niepotrzebne spłoszenie zwierząt.
To samo dotyczy sytuacji, gdy światło staje się zbyt słabe dla pewnej identyfikacji gatunku i oddania strzału.
Zawrócenie bez strzału nie jest nieudanym polowaniem. To część tej formy polowania.
Najczęściej zadawane pytania o podchodzeniu
Co oznacza podchodzenie?
Podchodzenie to aktywna forma polowania, w której myśliwy powoli porusza się przez teren, starając się zbliżyć na odpowiednią odległość obserwacji lub strzału do zwierzyny.
Czy trzeba iść bezpośrednio w stronę zwierzęcia?
Zazwyczaj nie. Pośrednia trasa z osłoną i właściwym wiatrem jest niemal zawsze lepsza.
Jaki wiatr jest najlepszy?
Wiatr w twarz lub pod skosem w twarz jest zazwyczaj najlepszy, ponieważ Twój zapach jest odprowadzany z dala od zwierzęcia.
Jak szybko należy iść?
Znacznie wolniej niż w zwykłym tempie marszowym. Zatrzymuj się często i poświęcaj więcej czasu na obserwację niż na ruch.
Czy podchodzenie stosuje się tylko do kozłów sarny?
Nie. Podchodzenie stosuje się również do innych gatunków zwierzyny jeleniowatej i w innych kontekstach łowieckich, gdy przepisy, teren i forma polowania na to pozwalają.
Podchodzenie polega na przejściu przez krajobraz niezauważonym
Zdolny myśliwy podchodzący niekoniecznie przechodzi najdłuższą trasę. Widzi najwięcej, najlepiej rozumie wiatr i z rozwagą wybiera moment ruchu.
Gdy poznasz teren i rutyny sarny, podchodzenie staje się bardziej precyzyjne. Poruszasz się mniej przypadkowo, dostrzegasz zwierzęta wcześniej i masz lepszą możliwość podjęcia spokojnej decyzji, zanim sytuacja się rozwinie.
Właśnie dlatego podchodzenie jest tak fascynujące: polowanie odbywa się na długo przed ewentualnym strzałem.